{"id":4240,"date":"2025-11-19T20:01:15","date_gmt":"2025-11-19T19:01:15","guid":{"rendered":"https:\/\/cefoindigena.org\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/"},"modified":"2025-11-19T20:01:15","modified_gmt":"2025-11-19T19:01:15","slug":"monografia-de-los-yumanos","status":"publish","type":"herramienta","link":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/","title":{"rendered":"Monograf\u00eda de los Yumanos."},"content":{"rendered":"<p>La nueva serie de monograf\u00edas titulada Pueblos Ind\u00edgenas de M\u00e9xico<br \/>\nen el siglo XXI, en la que podemos encontrar informaci\u00f3n actual de su cultura expresada en un conjunto<br \/>\nde patrones, conocimientos, instituciones e instrumentos a los que recurren para interactuar al interior de cada grupo, con otros seres humanos y con la naturaleza, elementos tangibles e intangibles en los que figuran lengua, m\u00fasica, danza, rituales y creencias, t\u00e9cnicas productivas, juegos tradicionales, conocimientos terap\u00e9uticos artes culinarias, sistemas de valores y organizaci\u00f3n social que dan cohesi\u00f3n a las diferentes comunidades, resaltando algunos fen\u00f3menos nuevos, como la incorporaci\u00f3n de tecnolog\u00edas, conocimientos e innovaciones en sus formas de organizaci\u00f3n, as\u00ed como las problem\u00e1ticas que enfrentan, en la espera de que sean un aporte a la revaloraci\u00f3n de sus culturas y la construcci\u00f3n de una sociedad incluyente.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La nueva serie de monograf\u00edas titulada Pueblos Ind\u00edgenas de M\u00e9xico en el siglo XXI, en la que podemos encontrar informaci\u00f3n actual de su cultura expresada en un conjunto de patrones, conocimientos, instituciones e instrumentos a los que recurren para interactuar al interior de cada grupo, con otros seres humanos y con la naturaleza, elementos tangibles [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_eb_attr":""},"categoria":[],"pais":[19],"tipo-de-documento":[],"class_list":["post-4240","herramienta","type-herramienta","status-publish","hentry","pais-mexico"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Monograf\u00eda de los Yumanos. - CEFO Ind\u00edgena<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Monograf\u00eda de los Yumanos. - CEFO Ind\u00edgena\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La nueva serie de monograf\u00edas titulada Pueblos Ind\u00edgenas de M\u00e9xico en el siglo XXI, en la que podemos encontrar informaci\u00f3n actual de su cultura expresada en un conjunto de patrones, conocimientos, instituciones e instrumentos a los que recurren para interactuar al interior de cada grupo, con otros seres humanos y con la naturaleza, elementos tangibles [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"CEFO Ind\u00edgena\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/CEFOIndigena\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@cefoindigena\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/herramienta\\\/monografia-de-los-yumanos\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/herramienta\\\/monografia-de-los-yumanos\\\/\",\"name\":\"Monograf\u00eda de los Yumanos. - CEFO Ind\u00edgena\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-11-19T19:01:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/herramienta\\\/monografia-de-los-yumanos\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/herramienta\\\/monografia-de-los-yumanos\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/herramienta\\\/monografia-de-los-yumanos\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Herramientas\",\"item\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/herramienta\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Monograf\u00eda de los Yumanos.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/\",\"name\":\"CEFO Ind\u00edgena\",\"description\":\"Centro de Fortalecimiento de los Derechos de los Pueblos Ind\u00edgenas\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/#organization\",\"name\":\"CEFO Ind\u00edgena - Centro de Fortalecimiento de los Derechos de los Pueblos Ind\u00edgenas\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/logo-scaled.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/logo-scaled.webp\",\"width\":2560,\"height\":1010,\"caption\":\"CEFO Ind\u00edgena - Centro de Fortalecimiento de los Derechos de los Pueblos Ind\u00edgenas\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cefoindigena.org\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/CEFOIndigena\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/cefoindigena\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/cefoindigena\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@cefoindigena9261\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Monograf\u00eda de los Yumanos. - CEFO Ind\u00edgena","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Monograf\u00eda de los Yumanos. - CEFO Ind\u00edgena","og_description":"La nueva serie de monograf\u00edas titulada Pueblos Ind\u00edgenas de M\u00e9xico en el siglo XXI, en la que podemos encontrar informaci\u00f3n actual de su cultura expresada en un conjunto de patrones, conocimientos, instituciones e instrumentos a los que recurren para interactuar al interior de cada grupo, con otros seres humanos y con la naturaleza, elementos tangibles [&hellip;]","og_url":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/","og_site_name":"CEFO Ind\u00edgena","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/CEFOIndigena\/","twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@cefoindigena","twitter_misc":{"Est. reading time":"1 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/","url":"https:\/\/cefoindigena.org\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/","name":"Monograf\u00eda de los Yumanos. - CEFO Ind\u00edgena","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/#website"},"datePublished":"2025-11-19T19:01:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cefoindigena.org\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/herramienta\/monografia-de-los-yumanos\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/cefoindigena.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Herramientas","item":"https:\/\/cefoindigena.org\/herramienta\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Monograf\u00eda de los Yumanos."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/#website","url":"https:\/\/cefoindigena.org\/","name":"CEFO Ind\u00edgena","description":"Centro de Fortalecimiento de los Derechos de los Pueblos Ind\u00edgenas","publisher":{"@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cefoindigena.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/#organization","name":"CEFO Ind\u00edgena - Centro de Fortalecimiento de los Derechos de los Pueblos Ind\u00edgenas","url":"https:\/\/cefoindigena.org\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cefoindigena.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/logo-scaled.webp","contentUrl":"https:\/\/cefoindigena.org\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/logo-scaled.webp","width":2560,"height":1010,"caption":"CEFO Ind\u00edgena - Centro de Fortalecimiento de los Derechos de los Pueblos Ind\u00edgenas"},"image":{"@id":"https:\/\/cefoindigena.org\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/CEFOIndigena\/","https:\/\/x.com\/cefoindigena","https:\/\/www.instagram.com\/cefoindigena\/","https:\/\/www.youtube.com\/@cefoindigena9261"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/herramienta\/4240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/herramienta"}],"about":[{"href":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/herramienta"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"categoria","embeddable":true,"href":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categoria?post=4240"},{"taxonomy":"pais","embeddable":true,"href":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pais?post=4240"},{"taxonomy":"tipo-de-documento","embeddable":true,"href":"https:\/\/cefoindigena.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tipo-de-documento?post=4240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}